Samorządy województwa warmińsko – mazurskiego chcą, aby wpisać Kanał Elbląski na na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Kolejny już wniosek w tej sprawie – tym razem dotyczący całej drogi wodnej przesłano do Narodowego Instytutu Dziedzictwa.


Wniosek, jak poinformował PAP sekretarz gminy Ostróda Cezary Wawrzyński dotyczy wpisania na listę UNESCO całego kanału wraz z systemem pięciu zabytkowych pochylni. Rozpatrywanie wniosku ma potrwać jeszcze kilka lat, ale wniosek już trafił do Narodowego Instytutu Dziedzictwa, który uczestniczy w procedurze nominowania polskich kandydatur na listę światowego dziedzictwa kulturowego.

O umieszczenie Kanału Elbląskiego na liście stara się od października 2014 r. zarząd Związku Gmin Kanału Ostródzko-Elbląskiego i Pojezierza Iławskiego, zrzeszający 11 gminnych samorządów. Początkowo związek wnioskował o rozpatrzenie kandydatury jedynie odcinka z zabytkowymi pochylniami. Jednak po ponad roku postanowiono rozszerzyć wniosek na cały kanał, zgodnie z sugestią krajowego komitetu ds. światowego dziedzictwa kulturowego. Teraz wniosek obejmuje 71 km drogi wodnej od jeziora Jeziorak i Jeziora Drwęckiego po jezioro Druzno, w tym pięć pochylni i dwie śluzy.

Procedura wpisywania obiektu na listę UNESCO jest długa i skomplikowana. Wniosek nominacyjny musi być poprzedzony umieszczeniem zabytku na tzw. liście informacyjnej, zgłaszanej do Centrum Światowego Dziedzictwa w Paryżu. Jest to wykaz obiektów, które poszczególne kraje zamierzają rozważyć w najbliższych latach jako kandydatury na listę UNESCO. Kolejne etapy prac obejmują formalną, a potem merytoryczną analizę wniosku przez ekspertów komitetu UNESCO. Dopiero potem komitet podejmuje decyzję podczas corocznego walnego zgromadzenia.

Samorządy gmin położonych wzdłuż Kanału Elbląskiego mają nadzieję, że umieszczenie obiektu na liście UNESCO wpłynie wzrost liczby turystów i wodniaków. Ma też ułatwić pozyskiwanie pieniędzy z funduszy regionalnych i europejskich na rewitalizację i bieżące utrzymanie tej atrakcji turystycznej.

Zbudowany w latach 1844-60 Kanał Elbląski jest unikatowym w skali świata zabytkiem hydrotechniki, dzięki czynnemu systemowi pięciu zabytkowych pochylni z tzw. suchym grzbietem - w Buczyńcu, Kątach, Oleśnicy, Jeleniach i Całunach. Statki i jachty, żeby pokonać różnicę poziomów, są umieszczane na wózkach kolejowych i przeciągane po torowisku za pomocą stalowych lin, które porusza koło wodne.
Kanał łączy jeziora zachodnich Mazur z Zalewem Wiślanym. W ostatnich latach został zrewitalizowany. Prace objęły m.in. remont pochylni i śluz oraz pogłębianie tej drogi wodnej. Kosztowały 111 mln zł, z czego ponad 48 mln zł to dofinansowanie z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.